Tổng quan

Theo Viện Mắt Quốc gia Hoa Kỳ, tình trạng thủy tinh thể bị đục có thể xảy ra ở một hoặc cả hai mắt và không lây từ mắt này sang mắt kia. Thủy tinh thể là phần trong suốt của mắt, giúp hội tụ hình ảnh lên võng mạc nhạy sáng ở phía sau mắt.

Trong điều kiện bình thường, ánh sáng đi qua thủy tinh thể trong suốt rồi tới võng mạc, nơi tín hiệu ánh sáng được chuyển thành xung thần kinh. Các xung điện này được truyền đến não để tạo nên thị giác.

Protein

Thủy tinh thể của mắt được cấu tạo từ protein và nước. Các protein được sắp xếp để thủy tinh thể luôn trong suốt, cho phép ánh sáng tới võng mạc. Khi tuổi tăng, protein trong thủy tinh thể có thể kết tụ, dần làm một phần thủy tinh thể trở nên đục và hình thành đục thủy tinh thể. Theo thời gian, vùng đục lớn hơn và ảnh hưởng nhiều hơn đến thị lực bình thường.

Ngoài ra, khi thủy tinh thể trong suốt trở nên đục hơn, bạn có thể nhận thấy hình ảnh có sắc nâu. Điều này đôi khi khiến người bệnh khó phân biệt rõ màu xanh dương và tím. Hãy hình dung việc giảm khả năng nhận biết màu sắc có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, từ chọn quần áo vào buổi sáng đến thưởng thức thiên nhiên hoặc xem phim.

Mức độ phổ biến của đục thủy tinh thể

Nếu mới được chẩn đoán đục thủy tinh thể, bạn có thể tự hỏi tình trạng này phổ biến đến mức nào. Thực tế, đây là vấn đề thị lực rất thường gặp.

Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ, đục thủy tinh thể là nguyên nhân thường gặp nhất gây giảm thị lực liên quan đến tuổi tác. Hơn một nửa người Mỹ trên 80 tuổi bị đục thủy tinh thể và mỗi năm có ít nhất một triệu ca phẫu thuật được thực hiện tại Hoa Kỳ để điều trị tình trạng này. Tuy nhiên, không phải người bệnh nào cũng phù hợp với phẫu thuật, vì vậy có thể cần cân nhắc các phương án điều trị khác.

Dấu hiệu và triệu chứng

• Thị lực mờ hoặc như có màn sương.
• Trong một số trường hợp, màu sắc trở nên nhạt hơn.
• Khó chịu với ánh sáng chói.
• Khi nhìn đèn, đèn pha ô tô hoặc mặt trời, ánh sáng có thể quá chói và bạn thậm chí có thể thấy quầng sáng quanh nguồn sáng.
• Giảm thị lực ban đêm, khiến việc lái xe an toàn vào ban đêm trở nên khó khăn hoặc không thể.
• Nhìn thấy nhiều hình ảnh hoặc song thị ở một mắt.
• Phải thay kính áp tròng hoặc kính gọng thường xuyên. 

Nếu nhận thấy bất kỳ triệu chứng nào nêu trên, ưu tiên hàng đầu là đặt lịch khám với chuyên gia chăm sóc mắt.

Nguyên nhân

Tuổi tác là một nguyên nhân chính của đục thủy tinh thể. Những người có nguy cơ cao gồm người mắc đái tháo đường, người hút thuốc hoặc uống nhiều rượu, và người tiếp xúc kéo dài với tia cực tím từ ánh nắng mà không bảo vệ mắt. Việc sử dụng steroid cũng có thể làm tăng nguy cơ đục thủy tinh thể.

Ngoài ra còn bốn dạng đục thủy tinh thể thường gặp:

• Đục thủy tinh thể bẩm sinh: Tình trạng này xuất hiện từ khi sinh, mặc dù một số trẻ phát triển sau đó trong thời thơ ấu. Theo NEI, các vùng đục thường quá nhỏ để ảnh hưởng đáng kể đến thị lực của trẻ.
• Đục thủy tinh thể do bức xạ: Những người làm việc gần vật liệu phóng xạ đôi khi có thể tiếp xúc với năng lượng gây tổn thương mắt.
• Đục thủy tinh thể thứ phát: Có thể xuất hiện sau khi người bệnh phẫu thuật điều trị các vấn đề mắt khác, bao gồm phẫu thuật glôcôm.
• Đục thủy tinh thể do chấn thương: Chấn thương như bị bóng đập vào mắt hoặc chấn thương do tai nạn giao thông có thể dẫn đến đục thủy tinh thể; trong một số trường hợp phải mất nhiều năm mới phát triển.

Phòng ngừa

Hiện chưa có cách ngăn ngừa hoàn toàn đục thủy tinh thể do tuổi tác.

Tuy nhiên, nếu có nguy cơ cao do đái tháo đường, bạn có thể giảm nguy cơ bằng cách kiểm soát tốt đường huyết. Hãy ngừng hút thuốc, hạn chế hoặc ngừng uống rượu, bảo vệ mắt khỏi tia cực tím bằng kính chống UV và tránh các sản phẩm tăng cường hiệu suất có chứa steroid.

Phụ nữ muốn giảm nguy cơ đục thủy tinh thể bẩm sinh ở trẻ có thể trao đổi với bác sĩ về tiêm phòng rubella trước khi mang thai. Phụ nữ mang thai nên khám thai định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ sản khoa.

Điều trị

Có nhiều lựa chọn để kiểm soát và điều trị đục thủy tinh thể. Bạn cần trao đổi với chuyên gia chăm sóc mắt để chọn phương án phù hợp. Ở giai đoạn sớm, giải pháp có thể là thay kính, sử dụng ánh sáng mạnh hơn, kính phóng đại hoặc kính mát có lớp phủ chống chói.

Nếu đục thủy tinh thể lớn và gây khó khăn đáng kể cho các hoạt động như đọc sách hoặc lái xe, phẫu thuật có thể được cân nhắc. Có hai phương pháp phẫu thuật chính:

Phẫu thuật lấy đục thủy tinh thể ngoài bao

Trong thủ thuật này, bác sĩ dùng sóng siêu âm để phá nhỏ thủy tinh thể bị đục rồi hút ra qua một ống nhỏ rỗng. Phương pháp này, gọi là phacoemulsification (phaco), là cách phẫu thuật đục thủy tinh thể phổ biến nhất.

Phẫu thuật lấy đục thủy tinh thể trong bao

Kỹ thuật này loại bỏ cả thủy tinh thể và bao thủy tinh thể — màng mỏng bao quanh giúp giữ hình dạng thủy tinh thể. Hiện phương pháp này chỉ được thực hiện trong một số trường hợp hiếm.

Sau khi lấy thủy tinh thể, có thể thay thế bằng một trong ba lựa chọn:

• Thủy tinh thể nhân tạo đặt trong mắt trong quá trình phẫu thuật
• Kính áp tròng 
• Kính chuyên dụng cho người đục thủy tinh thể với độ phóng đại cao